Sjeverna Makedonija: Istraga o namještanju utakmica pod velom tajne

Koje su to namještene fudbalske utakmice koje istražuje Ministarstvo unutrašnjih poslova (MUP) Sjeverne Makedonije i nakon mjesec dana od ulaska istražitelja u Fudbalski savez Makedonije (FFM), još nije otkriveno.

Dokumentacija koja će pomoći u istrazi MUP-a oduzeta je još 29. marta, ali FFM do objavljivanja ovog teksta nije odgovorio na pitanja Radija Slobodna Evropa (RSE). Saopštenjem za javnost su obavijestili da sarađuju sa istražnim organima.

„Ministarstvo unutrašnjih poslova je od Fudbalskog saveza Makedonije zatražilo informacije koje se prvenstveno odnose na akte koji regulišu takmičenje, zapisnike sa zvaničnih utakmica u okviru takmičenja u organizaciji FFM, zatim raspored iz kalendara takmičenja u domaćim prvenstvima“, naveli su u saopštenju iz FFM-a.

Prema nezvaničnim informacijama koje je RSE dobio iz ovog saveza, istraga traje već duže vrijeme.

Počelo je nakon što je „Sportradar“, kompanija koja sarađuje sa Evropskom fudbalskom federacijom (UEFA) na prepoznavanju sumnjivih utakmica, uočila neobična dešavanja u makedonskim klubovima i obavijestila svoje partnere UEFA-u i Interpol, koji su zatražili saradnju sa makedonskim vlastima.

„Morate znati o kojim se tačno utakmicama radi jer pratimo hiljade utakmica i moramo provjeriti šta tačno imamo za tu utakmicu koja je predmet vašeg interesovanja. Ali morate znati i da smo partneri sa FIFA-om i UEFA-om i pratimo prve i druge lige saveza koji su članovi ovih organizacija. To znači i makedonske lige. A ako otkrijemo nešto sumnjivo, o tome isključivo obavještavamo UEFA-u“, kaže Andreas Krannich, izvršni potpredsjednik za integritet, zaštitu prava i prihode u „Sportradaru“.

Radio Slobodna Evropa je poslao pitanja i pres-službi UEFA-e, ali odatle kažu da u ovoj fazi postupka nemaju informacije koje bi mogli podijeliti s javnošću.

„Molimo da imate u vidu da se, u skladu sa svojom dugogodišnjom praksom, UEFA suzdržava od komentarisanja istraga ili čak postojanja potencijalnih istraga o navodnim namještanjima utakmica kako ne bi ugrozila istražne procese“, navodi se u odgovoru UEFA-e.

Uprkos nekoliko pokušaja RSE da dobije odgovore na ovu temu, MUP se ne oglašava.

Za slučaj sumnje na namještanje utakmica je nadležno Osnovno javno tužilaštvo u Skoplju, potvrđuju iz državnog tužilaštva. Mada je, prema informacijama RSE, riječ o klubovima koji nisu samo iz Skoplja, a i obično je za takva krivična djela nadležno Tužilaštvo za gonjenje organizovanog kriminala i korupcije.

Nezvanično, pod istragom je pet klubova iz domaćeg prvenstva i dva iz Druge lige.

Posljednja javno objavljena informacija o sumjivom meču bila je ona iz avgusta 2023. godine, za meč između klubova FK Makedonija Gjorče Petrov i RFS iz Latvije koji su igrali u okviru Konferencijske lige. Potom su strani mediji objavili da UEFA istražuje utakmicu koju je makedonski klub izgubio 4:1, ali ni o tome nema zvanične potvrde FFM-a.

Fudbalski sindikat želi da se što prije stane na kraj sumnji jer kažu da ova istraga traje već duže vrijeme, a pokrenule su je UEFA i Međunarodna fudbalska federacija (FIFA) preko Interpola.

Predsjednik Sindikata Panče Kjumbev kaže da postoje opravdane sumnje, ali da su za sve potrebni dokazi. Kao primjer navodi Španiju, gdje se takođe trenutno vodi istraga i moguće je da će Španija biti diskvalifikovana sa Evropskog prvenstva. Ovo otvara pitanje za domaće prvenstvo.

„Ako mogu ovo da urade Španiji, možete zamisliti šta mogu nama. Nadam se da će riješiti stvari, jer mora doći do promjena u našem savezu, naša liga je najslabija u Evropi. Svako nepoštenje mora biti zaustavljeno i ko god je to uradio biti kažnjen na način da bude suspendovan doživotno. Nažalost, ako se fudbal ne očisti od kriminala i reketiranja, nećemo imati fudbala“, kaže Kjumbev.

Kao bivši reprezentativac i fudbaler koji je igrao u nekoliko poljskih klubova, uključujući Legiju, objašnjava kako je igračima.

„Ja sam bio fudbaler i mogu da zamislim i znam kako se osjeća fudbaler koji treba da igra na takvoj utakmici. To je katastrofa, s jedne strane ljudska a s druge sportska. Morate improvizovati da neko drugi postigne gol ili napraviti faul za crveni karton. Mi smo za čist fudbal, da igrači budu pošteni, a ako ima umiješanih i igrača i oni bi trebalo da budu kažnjeni“, kaže Kjumbev.

Prema riječima sportskog novinara i kolumniste Milorada Stojmanovskog, FIFA i UEFA obično „pokažu mišiće“ slabijim i manjim savezima kako bi i oni pokazali neki rezultat u borbi protiv korupcije u fudbalu. Kaže da možda nije slučajno što upravo sada izlazi ova afera povezana za FFM, koja može mnogo uticati na domaće prvenstvo.

„Kao država ste se obavezali da ćete učestvovati u ovoj borbi protiv korupcije, ali iznutra nije bilo konkretnih rezultata, osim ako se ne varam, jedne presude fudbaleru Sileksa za namještanje utakmica i to je bila neka simbolična kazna. Trenutni slučaj mogao bi rezultirati kaznama za neke klubove što bi uticalo na domaće fudbalsko prvenstvo, jer se pominje niz klubova. Sve zavisi od toga do koje mere je otišlo nameštanje, koliko je novca u igri i koliko je ljudi je umiješano“, kaže Stojmanovski.

Ime Dragana Siljanovskog kao direktora omladinske reprezentacije do 21 godine nalazi se od prije više od mjesec dana na sajtu FFM-a. U njegovoj biografiji piše da je porijeklom iz Kičeva, dugu fudbalsku karijeru imao je u Napretku, Pobedi, Slogi Jugomagnat i Škendiji, a kao internacionalac karijeru je proveo u belgijskom Antverpenu.

U prvoj izjavi makedonskim medijima kaže da je uvijek bio posvećen jačanju odnosa svih u timu i dobrom rezultatu.

„Nadam se da ću svojim iskustvom unijeti neku novu dinamičnu energiju u reprezentaciju U21“, kaže Siljanovski.

Ali ako provjerite njegovo ime na internetu, možete pronaći mnoge članke o njegovoj umiješanosti u takozvanu operaciju „Čiste ruke“ belgijske policije i tužitelja od 2018. godine. Zatim za moguće namještanje utakmica pranje novca i skrivene isplate za fudbalske transfere vođene su istrage i racije u sedam zemalja, među kojim i u Sjevernoj Makedoniji i Srbiji, a Siljanovski je povezivan sa menadžerom iz Srbije Dejanom Veljkovićem. Prema izvještajima medija, uslovno je oslobođen i pušten na slobodu uz kauciju.

RSE je i na ovu temu poslao pitanja FFM-u, ali do objavljivanja teksta nismo dobili odgovore.

Još jedan skandal koji datira iz 2012. godine je onaj vezan za ime Hristijana Ilievskog koji je optužen za namještanje mečeva u italijanskoj Kalčo ligi. Nakon tri godine skrivanja od lokalnih vlasti, predao se.

Dobio je uslovnu zatvorsku kaznu nakon što je na suđenju svjedočio o tome šta se dogodilo. U istom megaskandalu koji je potresao Kalčo ligu, optužen je i makedonski državljanin Rade Trajkovski Štekli, koji je iz Atine izručen Italiji da svjedoči na suđenju.

Za dlaku je izbjegao dva pokušaja atentata prošle godine kada je na njega pucano u trgovačkom centru Ist Gejt u Skoplju.

Foto: Ilustracija/elements.envato

NIKŠIĆ PROGNOZA