Generalni sekretar Skupštine Crne Gore Boban Stanišić u intervjuu za RTCG ističe da je crnogorski parlament u aktuelnom sazivu značajno ubrzao zakonodavnu aktivnost i da je od jula 2023. godine usvojio oko 200 zakona povezanih sa evropskom agendom, pri čemu je poseban fokus stavljen na usklađivanje sa EU zakonodavstvom i jačanje koordinacije sa Vladom i Ministarstvom evropskih poslova. On naglašava da je Skupština, uprkos velikom pritisku i intenzitetu rada, ostala ključni motor evropskih integracija, uz paralelno jačanje administrativnih kapaciteta, digitalizaciju kroz e-Parlament, razvoj transparentnosti i intenziviranje parlamentarne diplomatije kroz kontakte sa institucijama država članica EU, uključujući i nedavnu posjetu Bundestagu.
Kako Parlament Crne Gore odgovara na izazove ubrzanog usvajanja EU zakonodavstva i kako sarađuje sa Vladom u tom procesu?
U središtu napretka Crne Gore prema Evropakoj uniji alazi se naša institucija Parlament koji je tokom aktuelnog saziva, od jula 2023. godine, usvojio približno 200 zakona povezanih sa EU.
Da bismo ilustrovali intenzitet i zamah našeg rada: već u prva tri mjeseca ove godine usvojili smo 85 zakona. To odgovara onome što je ranije bio naš prosječan godišnji učinak u mnogim prethodnim godinama.
Gledajući unaprijed, odlučni smo da zadržimo ovaj tempo i ispunimo svoje obaveze, koje uključuju značajan broj zakona vezanih za pristupanje EU, a koji moraju biti usvojeni u relativno kratkom roku. Naravno, nije lako za Parlament, poslanike ili administraciju da se nose sa sve većim pritiskom kako bi se osiguralo da usvojeni zakoni budu dobro analizirani i spremni za primjenu.
U tom kontekstu, u stalnoj smo i bliskoj komunikaciji sa Vladom, posebno sa Ministarstvom evropskih poslova, kako bismo uskladili naš rad i osigurali pravovremeno donošenje odluka. Ova poboljšana koordinacija pokazala se kao jedan od ključnih faktora u boljem upravljanju intenzitetom i složenošću naše zakonodavne agende.
Skupština Crne Gore imenovala je svog predstavnika u Misiji Crne Gore pri EU , sta ovo znači za završnu fazi evropskih integracija?
Imenovanje predstavnika Skupštine u Misiji Crne Gore pri Evropskoj uniji predstavlja logičan korak u završnoj fazi evropskih integracija, u kojoj parlament ima ključnu ulogu. Skupština Crne Gore je u februaru imenovala svog predstavnika u Briselu, čime je obezbijeđeno institucionalno prisustvo tamo gdje se oblikuju evropske politike i odluke. Na tu poziciju postavljena je dugogodišnja službenica Skupštine Crne Gore, gđa Rosandić, koja je dugi niz godina bila zadužena za direktnu saradnju sa Evropskim parlamentom.
Time se dodatno unapređuje pravovremena razmjena informacija i jača koordinacija sa evropskim institucijama. Skupština Crne Gore je i na ovaj način pokazala da je najnapredniji parlament u regionu.
Šta je Skupština Crne Gore preduzela kako bi unaprijedila zakonodavni proces i odgovorila na izazove ubrzanog donošenja zakona koji prate evropaku agendu?
Zakonodavni proces je po svojoj prirodi dinamičan i složen, zbog čega je ključno da bude jasno osmišljen, dobro vođen i zasnovan na dokazima. U prethodnom periodu unaprijedili smo mehanizme, ojačali resurse i transformisali administrativne kapacitete, čime smo unaprijedili kvalitet zakonodavnog i nadzornog procesa. Formirali smo novo Odeljenje za zakonodavstvo koje vrši formalnu provjeru zakona i time dodatno unapređuje kvalitet i ujednačenost zakonodavstva. Skupština Crne Gore je već duži niz godina najtransparentniji parlament na Zapadnom Balkanu, što je potvrđeno kroz istraživanje SIGME. Spremni smo da nakon ulaska u EU budemo model uspješnog parlamenta, a već sada pokazujemo da je Skupština motor evropskih integracija i ključni pokretač deblokade tog procesa.
Na koji način jačanje administrativnih kapaciteta utiče na kvalitet zakonodavstva?
Jačanje administrativnih kapaciteta je od presudne važnosti za kvalitet zakonodavstva, jer bez snažne, stručne i profesionalne podrške nije moguće obezbijediti temeljnu analizu, dosljednu primjenu procedura i usklađenost sa evropskim standardima. Upravo zato smo u prethodnom periodu značajno ulagali u unapređenje znanja, organizacije i funkcionalnosti parlamentarne administracije. Kao generalnom sekretaru, moj jasan cilj je da dodatno ojačam administrativne kapacitete i podignem nivo Skupštine Crne Gore na standarde najrazvijenijih evropskih institucija. Paralelno s tim, intenzivirali smo saradnju sa najrazvijenijim parlamentima u Evropi, sa ciljem preuzimanja najboljih praksi i jačanja institucionalnih kapaciteta.
U tom kontekstu, u najavi je i potpisivanje memoranduma o saradnji sa Nacionalnom skupštinom Francuske, koji će biti usmjeren upravo na jačanje administrativnih kapaciteta i razmjenu ekspertskih znanja.
Koji su ključni izazovi koji utiču na zakonodavni proces u Crnoj Gori?
Iako je Skupština Crne Gore u posljednjih godinu dana uložila značajne napore u unapređenje zakonodavnog procesa, jasno vidimo da postoji prostor za dodatna poboljšanja. Jedan od ključnih izazova je snažan intenzitet rada uslovljen obavezom usvajanja velikog broja zakona neophodnih za zatvaranje pregovaračkih poglavlja sa Evropskom unijom, što predstavlja ozbiljan pritisak na poslanike i administraciju. Upravo taj tempo može biti otežavajuća okolnost kada je u pitanju temeljna analiza i kvalitet zakonodavstva, ali nas dodatno obavezuje na odgovorniji i sistematičniji pristup.
Zato će naš fokus u narednom periodu biti na daljem unapređenju transparentnosti i jačanju direktne komunikacije sa građanima, kako bismo im približili šta Skupština radi i na koji način se zakoni koje razmatramo konkretno odnose na njihov svakodnevni život. Moj cilj je da Skupštinu otvorimo prema svim građanima jer ona nije samo dom 81 poslanika, već najvažnija institucija u državi i institucija svih građana.
Kako Skupština planira da kroz primjenu savremenih tehnologija i razvoj koncepta e-parlamenta unaprijedi transparentnost, dostupnost informacija i kvalitet stručne i analitičke podrške poslanicima, te na koji način će ti procesi biti povezani sa daljom profesionalizacijom parlamentarne administracije?
Skupština Crne Gore je snažno usmjerena ka digitalnoj transformaciji i jačanju transparentnosti, sa ciljem izgradnje stabilne i prilagodljive institucije koja može odgovoriti na savremene izazove.
Poseban akcenat stavljamo na otvorenost i odgovornu upotrebu tehnologije, ali i na sajber bezbjednost kao ključni preduslov za pouzdan, siguran i održiv rad savremenog parlamenta, uključujući zaštitu podataka i informacionih sistema.
U fokusu je modernizacija zakonodavnog procesa kroz eParlament – projekat koji je započet prije više od četiri godine, ali nije zaživio i čija je potpuna implementacija jedan od mojih prioriteta. Paralelno razvijamo i rješenja zasnovana na vještačkoj inteligenciji koja će unaprijediti zakonodavne aktivnosti i podršku poslanicima.
Portal otvorenih podataka predstavlja važan iskorak u pravcu transparentnosti, a njegov dalji razvoj i unapređenje biće jedan od ključnih fokusa u narednom periodu.
Nedavno ste posjetili Bundestag. Imajući u vidu da upravo nacionalni parlamenti država članica EU kroz proces ratifikacije daju konačnu saglasnost za prijem novih članica, na koji način takve posjete konkretno doprinose izgradnji političke podrške za članstvo Crne Gore i da li ste tokom posjete dobili jasne signale o njihovom stavu u tom procesu? I tom pravcu, koje aktivnosti na polju parlamentarne diplomatije sporovodi Skupṣ̌tina?
Savezna Republika Njemačka je od početka snažan i pouzdan partner Crne Gore u procesu evropskih integracija, i ta kontinuirana politička i ekspertska podrška predstavlja siguran oslonac u ostvarivanju našeg najvažnijeg strateškog cilja punopravnog članstva u EU.
Tokom posjete Budnestagu imao sam veoma sadržajan razgovor sa generalnim sekretarom Paulom Gutkeom, koji je istakao da Bundestag sa pažnjom prati naš napredak, uz naglasak da profesionalna i efikasna parlamentarna administracija predstavlja temelj funkcionalnog zakonodavnog doma.
Posebno je ukazano na značaj modernizacije, digitalizacije, unapređenja procedura i jačanja stručnih kapaciteta, uz jasnu spremnost da se saradnja između dva parlamenta dodatno intenzivira i podigne na viši nivo kroz konkretne, kontinuirane i strateški usmjerene oblike partnerstva i razmjene dobrih praksi.
Istovremeno, važno je imati u vidu da će svi nacionalni parlamenti država članica morati da ratifikuju buduće članstvo Crne Gore u Evropskoj uniji, zbog čega ovakvi kontakti imaju direktan politički značaj.
U tom kontekstu, predsjednik Skupštine daje izuzetan doprinos kroz snažan fokus na parlamentarnu diplomatiju i već duže vrijeme, u odličnoj saradnji sa predsjednicima parlamenata država članica, aktivno radi na izgradnji podrške našem članstvu.
U narednom periodu planiramo da kroz intenzivniju saradnju sa nacionalnim parlamentima država članica EU dodatno promovišemo Crnu Goru kao kredibilnog kandidata i time sistematski gradimo podršku za ostvarenje našeg cilja – punopravnog članstva do kraja 2028. godine.
Govorili ste nedavno na panelu na visokom nivou sa generalnim sekretarima parlamenata pod nazivom „Ključni izazovi sa kojima se suočavaju parlamentarne administracije u unapređenju donošenja zakona zasnovanog na dokazima“u organizaciji Poslaničkog doma Parlamenta Češke. Gdje je u tom kontekstu Crna Gora u odnosu na parlamente zemalja regiona?
Poseban fokus konferencije bio je na ključnim izazovima sa kojima se parlamentarne administracije suočavaju u planiranju, pripremi i razmatranju nacrta zakona, kao i na unapređenju saradnje i koordinacije između parlamenta i vlade. Cilj je bio podsticanje dijaloga i razmjene znanja među visokim zvaničnicima iz zemalja Zapadnog Balkana i Istočnog susjedstva, uključujući Jermeniju, Moldaviju i Ukrajinu, kao i sa ekspertima iz država članica EU i relevantnih međunarodnih organizacija.
Skupština Crne Gore je već duži niz godina prepoznata kao najtransparentniji parlament na Zapadnom Balkanu, što je potvrđeno i kroz istraživanja SIGME koje je predstavljeno na ovoj konferenciji. Svjesni smo svoje pozicije i odgovornosti i spremni smo da nakon ulaska Crne Gore u Evropsku uniju budemo model kako jedan parlament treba da funkcioniše i kako se uspješno nosi sa izazovima procesa pristupanja.
Na kraju, Crna Gora danas pokazuje da je upravo Skupština motor evropskih integracija jer iako su i prethodne vlade i administracije uradile značajan tehnički dio posla, tek je ovaj saziv odblokirao evropski put i demonstrirao da se uz jasan zajednički cilj može raditi efikasno i sa konkretnim rezultatima.
foto: Skupština Crne Gore
