U organizaciji JU „Zahumlje“, a u okviru decembarskog repertoara programa „Nikšićka kulturna scena“, predstavljen je roman „Robinje – između legende i stvarnosti“ Vukosava Delibašića. Riječ je o štivu koje nastavlja tradiciju istorijskog romana u srpskoj književnosti.
Roman „Robinje – između legende i stvarnosti“ donosi novu književnu sliku Smail-age Čengića, njegove majke Amine i robinje Irme, oslanjajući se na istorijske događaje koji fabuli daju ritam i dubinu. Delibašić je izgradio estetski i umjetnički zaokruženo i žanrovski važno djelo u okviru nacionalno-istorijskog romana.
„Riječ je o originalnom, načinom oblikovanja i predmetom uvjerljivom i jezikom adekvatnom djelu, pisanom u tradiciji nacionalno – istorijskog romana. Ovo dijelo se bazira na slici života jedne plemićke muslimanske porodice, u teškom i dramatičnom vremenu surove turske okupacije naših zemalja. Radnja se vezuje za nekoliko osobenih likova, to su Amina, Irma i Smail aga Čengić. Prikazani istorijski događaji obogaćuju i dinamiziraju fabulu, čime je ostvarena psihološka vjerodostojnost glavnih junaka. Presek slojevite strukture Delibašićevog romana otkriva bogatstvo njegovih mnogostrukih poruka i značenja, koje je u sferi univerzalne umjetničke komunikacije i filozofskih kontemplacija zadiru u samu bit života i osvjetljavaju koloplet opšte egzistencije. Ljudska nedovoljnost nesavršenog života ispoljava se u sukobima pojedinaca, grupacija, naroda, u antagonizmima njihovih običaja vjera i ideologija“, naveo je, uz ostalo, u analitičkom prikazu dr Budimir Aleksić.
Delibašić, jasno strukturiranim i originalnim pripovijedanjem, uvjerljivo oslikava likove, društvene slojeve, vjerske i etničke grupe u jednoj izrazito konzervativnoj sredini, istovremeno razotkrivajući njen krajnje nehuman odnos prema ženama.
„I ovo današnje je istorijsko, puno turbulencija, sukoba, antagonizama i netrpeljivosti, kao što je bilo i vrijeme koje je u svom romanu „Robinja između legende i stvarnosti“ vaskrsava Vukosav Delibašić. Dakle radna je nesumnjivo zanimljiva pitka i prijemčiva za savremenog čitaoca,tako da riječ o jednom nesumnjivo veoma vrijednom djelu sa stanovništva estetskog, književno – umjetničkog“, poručio je Aleksić.
Autor ističe da ga je Smail-aga Čengić privukao kao složena i kontradiktorna istorijska ličnost, koja do sada nije dobila potpun književni portret.
„Smail aga Čengić je vrlo inspirativna ličnost za roman, njegov život nije nikada oživljen u jednom književnom dijelu. Bio je intrigantna ličnost, kontradiktoran u svojim stavovima, kao gospodar, nekad mudar a nekad zao. Nije imao milosti ni prema svojima, bio je odan isključivo Sultanu i Stanbolu“, kazao je Vukosav Delibašić.
Jedan od ključnih slojeva romana je položaj žena toga doba i njihovog života između patnje, pokornosti i rijetkih trenutaka nade. Zbog toga je priča otvorena perspektivom majke – emotivnom i simboličnom osom pripovijedanja.
„Niko na svijetu nije postao bez majke ,pa sam roman počeo od njegove majke, koja je bila Đurđijanka, odnosno Gruzijka – hrišćanka . Majka ne bira sredstva da zaštiti sina,molila se da joj se živ vrati sa školovanja iz Stanbola. Žene su bile robinje u svom a i u tuđim narodima, njihove sudbine bile su veoma teške u Crnoj Gori i Hercegovini, u ondašnjem muslimanskom i pravoslavnom svijetu” rekao je autor.
Odlomke iz romana kazivali su Nataša Lalatović i Mihailo Perošević, a program je vodila Kristina Radović, urednica u JU „Zahumlje“.
Vukosav Delibašić, član Udruženja književnika Crne Gore, autor je sedam knjiga poezije i proze. Najavljenim četvrtim romanom, nagovještava novi iskorak u svom književnom radu, koji je započeo nakon penzionisanja, prije jedanaest godina.
Jovan Džodžo
Foto/video: RTNK
