U multimedijalnoj sali Matice srpske – Društva članova u Crnoj Gori u Nikšiću izvedena je monodrama „Slušaj kako govorim, Sava Mrkalj“.
Predstavu, po tekstu Gordane Ilić Marković, profesorice slavistike Univerziteta u Beču, a u režiji Duška Aškovića, izveo je glumac Dejan Stojaković. Riječ je o prvom izvođenju ovog komada u Crnoj Gori.
Monodrama „Slušaj kako govorim, Sava Mrkalj“ problematizuje istorijsku nepravdu prema prvom reformatoru srpskog jezika i pisma, čije je ime, uprkos presudnom doprinosu standardizaciji ćirilice, ostalo na marginama kolektivnog pamćenja.
Kroz dokumentarni i poetski sloj, predstava rekonstruiše intelektualni i lični put čovjeka koji je početkom 19. vijeka radikalno reformisao tadašnji jezički sistem.
„Mnogo je dao današnjoj azbuci. Dvadeset pet slova su djelo Save Mrkalja. Možemo reći da je on prvi i glavni reformator srpskog jezika i pisma, prije Vuka Stefanovića Karadžića, koji je kasnije nastavio reformu koju je Mrkalj započeo. Njegova knjižica “Salo debeloga jera libo azbukoprotres”, objavljena 1810. godine u Pešti, na osamnaest strana filozofski obrazlaže kako treba sprovesti reformu jednog jezika“, kazao je Stojaković.
Sava Mrkalj je tadašnju ćirilicu, koja je imala 46 slova, sveo na 29, od kojih je 25 i danas u upotrebi. U pomenutoj knjizi “Salo debelog jera libo azbukopretres” prvi put formuliše načelo „Piši kao što govoriš“.
Monodrama je nastala povodom 240 godina od rođenja i 190 godina od smrti Save Mrkalja. Izvedena četrdeset puta širom Evrope i svijeta, uključujući i Beč, grad u kojem je Mrkalj preminuo.
„Monodramu i istraživački rad uradila je Gordana Ilić Marković, profesorica na Institutu za slavistiku, Univerziteta u Beču, u kojem je Mrkalj umro, zaboravljen i napušten. Sahranjen je u masovnoj grobnici, njegovo grobno mjesto nije poznato, a na tom prostoru danas se nalazi fudbalski teren”.
Stojaković pojašnjava da je monodrama pokušaj da se Mrkalju vrati mjesto u nacionalnoj kulturnoj istoriji koje mu, kako naglašava, pripada.
“Riječ je o snažnoj i izuzetnoj ličnosti, čovjeku koji zaslužuje da bude među stotinu najumnijih Srba. Za njega uglavnom znaju samo oni koji su studirali srpski jezik i književnost i istraživali njegov rad. U Srbiji, u Beogradu, u Borči, postoji samo jedna ulica sa njegovim imenom. Ni jedna škola ne nosi njegovo ime, postoji jedno udruženje u Novom Sadu i jedno u Vindzoru u Kanadi. To je gotovo sve o Savi Mrkalju“ rekao je Stojaković.
Izvođenje monodrame “Slušaj kako govorim, Sava Mrkalj“ organizovali su Matica srpska – Društvo članova u Crnoj Gori, Nikšićko pozorište i Studijski program za srpski jezik i južnoslovenske književnosti.
Jovan Džodžo
foto/video: RTNK
