Nova knjiga crnogorskog istoričara Adnana Prekića, pod naslovom “Bolesni od prošlosti”, promovisana je u gradu pod Trebjesom u organizaciji UBNOR i antifašista Nikšića. O knjizi, objavljenoj u izdanju Portala Analitika, i njenom značaju za savremeno razumijevanje crnogorske istorije, sa autorom je razgovarala Ivana Gardašević.
Nova knjiga Adnana Prekića “Bolesni od prošlosti”, koja objedinjuje 35 istorijskih eseja nastalih u periodu od 2018. do 2020. godine, svojevrstan je odgovor autora na talas istorijskog revizionizma, koji se u crnogorskom javnom prostoru intenzivirao u tom periodu. Povod za prvi tekst u zbirci bila je odluka Opštine Budva da organizuje proslavu “100-godišnjice oslobađanja Crne Gore od strane srpske vojske”, kazala je moderatorka promocije Prekićeve knjige u Nikšiću, Ivana Grdašević. To je, kako je istakla, bio prvi institucionalizovan pokušaj falsifikovanja istorijskih činjenica. Nakon ovog eseja uslijedio je niz drugih u kojima Prekić analitički i argumentovano ukazuje na procese dekonstrukcije naučne istoriografije i osporavanja crnogorske istorije, kulture i identiteta. Svako društvo, kaže autor, ima potrebu da bude lojalno svojoj prošlosti i da joj pridaje i ona blistava značenja koja ona uistinu nema. Međutim, oni koji se profesionalno bave istorijom u stanju su da političku mitologiju razlikuje od nauke i politizovanu istorijsku konstrukciju od istine.
“Vrlo je važno da razumijemo da istorijski revizionizam nema ambiciju da ljudima ponudi istinu, da im ponudi neke naučno temeljene činjenice. On, po pravilu, ima potrebu da emotivne utiče na ljude, da pokušava da izazove istinu, da izazove emociju neku kod njih. A upravo na ovaj način, targetiranjem onih pitanja gde su ljudi najosjetljiviji, a to su upravo ova identitetska pitanja, oni na taj način pokušavaju da izazovu reakciju i izazivaju reakciju. Nažalost, zato smo i pogođeni s tim što se dešava, ali u nekom dugom roku mislim da, kao i svaki pokušaj istorijskog revizionizma, da je on osuđen na propast. Crnogorska istoriografija je o tom pitanju i o mnogim drugim pitanjama dala potpuno jasne, koherentne, naučno utemeljene dokaze” – istakao je Prekić.
Prošlost se ne može promijeniti, jer ono što se zbilo podliježe naučnoj provjeri i kritičkom promišljanju istorijskih činjenica.
“Bilo koji revizionisti koji na taj način pokušavaju da mijenjaju prošlost, ništa neće uraditi. Oni će samo napraviti spomenik svom djelu i ostaviti prostor da neki budući istoričari, kada budu promišljali o vremenu u kome mi danas živimo, imaju dovoljno materijala o tom pitanju” – dodao je Prekić.
Preskočene lekcije iz prošlosti su ono što društvo prije ili kasnije sustiže kao svojevrsni istorijski bumerang, kazao je autor.
”Vi imate jednu, uslovno rečeno, deklamativnu podršku članstvu Evropskoj uniji, preko 60-70%, znači sigurno dvije trećine ljudi. Međutim, kada pogledate kako ti ljudi razmišljaju onome šta je odnos prema manjinskim zajednicama, kako je etnička distanca u tom društvu, kakav je odnos prema ovim majninskim grupama, LGBT populaciji, kakav je odnos prema ksenofobiji, kakav je odnos prema svim onim vrijednostima koje čine suštinu EU, vi vidite da mi, bukvalno, Evropsku uniju gledamo kao bankomat” – istakao je Prekić.
Promociju nove knjige Adnana Prekića organizovalo je Udruženje boraca NOR-a i antifašista Nikšića u znak sjećanja na jedan od najznačajnijih datuma iz naše istorije – 29. novembar, koji je nekada cijela Jugoslavija slavila i praznovala kao Dan Republike.
Mina Gezović
Foto/video: RTNK
