U galerijskom prostoru Dvorca kralja Nikole, u organizaciji JU Muzeji i galerije Nikšić, otvorena je izložba „Afrička umjetnost“, koju čini dio zbirke iz Muzeja „Fra Jozo Križić“ Franjevačkog samostana u Tomislavgradu, u Bosni i Hercegovini. Zbirku su sakupili katolički sveštenici koji su 40-ak godina misionarili u Kongu, među stanovništvom plemena Luba, čija kultura se smatra jednom od najljepših.
Razne drvene skulpture, maske, tradicionalni muzički instrumenti, upotrebni predmeti, nakit, oruđe i oružje, minerali, slike, predmeti napravljeni od kože, kostiju, rogova afričkih životinja, koža pitona, duga osam metara, sve se to ovih dana može vidjeti, uživo, kao postavka neobične i zanimljive izložbe Afrička umjetnost, koja je otvorena u galerijskog prostora Dvorca kralja Nikole. Posebnu grupu čine predmeti, koji se vežu uz katoličku Crkvu i djelovanje njenih misionara na području Konga, u plemenu Luba, a izuzetnom ljepotom ističu se eksponati napravljeni od poludragog kamena malahita i slonove kosti, kazala je, prilikom otvaranja izložbe, Vesna Todorović, direktorica JU Muzeji i galerije Nikšića.
Todorović je konstatovala da je afrička skulptura, uključujući i predmete iz regiona Konga, gdje živi pleme Luba, bila presudna za prelazak Pabla Pikasa na kubizam.
„Predmeti na kojima se vidi ljepota izraza i stvaralačka poetika Afrikanaca dugo su privlačili pažnju evropskih umjetnika, antropologa i teoretičara umjetnosti. Istovremeno, zapadna istorija umjetnosti često im je ograničavala značenje na „etnografski objekat“ ili „primitivnu umjetnost“. Ta perspektiva je zanemarivala njihovu filozofsku složenost i dovodila do dekontekstualizacije. Savremeni teorijski okviri, danas, omogućavaju da se ovi predmeti posmatraju kao umjetnička djela i kao sistemi mišljenja u materijalnoj formi, koji nas uče da umjetnost nije samo ljepota oblika već i dubina značenja“, kazala je Todorović.
O načinu nastanka zbirke, radu katoličkih misionara i izloženim eksponatima govorila je Helena Lučić, muzejski pedagog Franjevačkog muzeja u Tomislavgradu, napominjući da je dugogodišnja misija franjevaca Hercegovačke franjevačke provincije na području Afrike počela 1968. godine. U misiji duhovnog buđenja za hrišćanstvo, obrazovanja i očuvanja posebnosti u kulturnom nasleđu, čak sedam franjevaca Hercegovačke franjevačke provincije djelovalo je na području Republike Kongo, u pokrajini Katanga.
„Počevši od Biblije prevedene na kiluba jezik, izložba vas vodi preko svakodnevnog života naroda Luba do žene, koja simbolizuje plodnost, kontinuitet i društveni poredak, zatim do obrednih maski – najprepoznatljivijeg oblika afričke umjetnosti i sastavnog dijela religijsko-magijskog inventara. Maske se koriste u inicijacijama, proslavma, obredima plodnosti i pripremama za rat. Nose ih odabrani sudionici rituala koji tijekom ceremonije ulaze u stanje transa kako bi uspostavili komunikaciju s precima. U obrednom kontekstu maske se smatraju utjelovljenjem nadnaravne sile i zaštitom zajednice“, rekla je Lučić.
Izložba Afrička umjetnost je organizovana u okviru martovskog repertoara Nikšićke kulturne scene i biće otvorena 20-ak dana.
Senka Čolović Šumić
foto/video: RTNK
