U okviru festivala „Autor na korzu“ predstavljena dva izdanja posvećena najpoznatijem Njegoševom spjevu: komentarisano izdanje Gorskog vijenca iz pera Stefana Mitrova Ljubiše, koje je priredio akademik Radmilo Marojević i njegova autorska studija „O izdanjima i komentarima Gorskog vijenca“.
„Gorski vijenac“ se, po ko zna koji put, vratio u krug onih koji ga čitaju i iznova objašnjavaju. Stefan Mitrov Ljubiša prvi je pokušao da premosti razdaljinu između Njegoševog jezika i čitalaca. Akademik Radmilo Marojević ga smatra dragocjenim izvorom, ne samo za razumijevanje spjeva, već i za rekonstrukciju kulture stare Crne Gore.
“Ljubišini komentari mogu se lako čitati i veoma su dragocjeni, ne samo koji govore o krvnoj osveti, o umiru i drugim karakteristikama kulture koja se čuvala u staroj Crnoj Gori, već i o nekim aspektima jezika. Ljubiša kaže da je u Crnoj Gori glagol “činjati” bio svršenog vida, jer činjati znači počinjati. Kasniji komentatori nažalost, nijesu to uzeli u obzir, tako da se mnogim Ljubišnim komentarima moramo vraćati”, kazao je prof. dr Marojević.
Komentarisano izdanje Gorskog vijenca iz pera Stefana Mitrova Ljubiše, štampano je latinicom, prvo takvo izdanje je namijenjeno i prilagođeno Srbima katolicima u Dalmaciji, ali bez gubljenja arhaičnog tona originala.
“U toj knjizi važna je polemika arhimadrita Nićifora Dučića, takođe tumača Njgoševog djela, koji je kritički komentarisao izdanje Stefana Miitrova Ljubiše, koji je u predgovoru svoje knjige, nagovjestio da bi komentarisao i druga Njegoševa djela. Ali zbog Dučićeve nepravedne i oštre kritike odustao od te namjere. Tu smo mnogo izgubili, jer brojni Ljubišini komentari vezani za kulturologiju starih običaja u Crnoj Gori su dragoceni. Stefan Mitrov Ljubiša je bio veliki pisac, na neki način, Njegošev sledbenik i u autorskom radu“, smatra Marojević.
Studija o istoriji tumačenja Njegoševog spjeva, knjiga „O izdanjima i komentarima Gorskog vijenca“ akademika Radmila Marojevića prati čitavu tradiciju tumačenja spjeva. Jednan od vodećih savremenih njegošologa, u razgovoru sa moderatorkom Milicom Bakrač, pomenuo je Milorada Medakovića, Vida Latkovića, Milana Rešetara i druge.
Dvije knjige, jedan spjev i tradicija tumačenja Gorskog vijenca, koja, kako se čulo na Trgu slobode, na festivalu „Autor na korzu“, još uvijek nije rekla posljednju riječ.
Jovan Džodžo
Foto/video: RTNK
