U Mojkovcu i Šavniku najniža stopa nataliteta

Iz Crne Gore se, za tačno deset godina, odselilo preko 74.000 osoba, što je broj stanovnika grada veličine Nikšića, podaci su istraživanja Centra za demokratsku tranziciju (CDT) i Društva statističara i demografa (DSD). Taj negativni trend nastavio se i tokom prethodne godine, kada se, prema zvaničnoj statistici, iz naše zemlje odselila 1.951 osoba više nego što se doselila.

A odliv stanovništva nije jedina “glavobolja” Crne Gore. Ništa manje alarmantan podatak nije to što je stopa mortaliteta u našoj državi u konstantnom porastu od 2015.

U periodu prije pandemije iznosila je deset odsto promila, da bi svoj maksimum od 14,7 odsto promila dostigla u periodu pandemije koronavirusa. Protekle godine, opšta stopa smrtnosti iznosila je 11,4 odsto promila.

A da je sjever, kada govorimo o ovom problemu, uporno “boljka” države, govori podatak da su godinama najveće migracije i stopa mortaliteta građana zabilježeni upravo u gradovima ove regije. “Predvodnik” među njima je opština Mojkovac, u kojoj je 2022. registrovana stopa smrtnosti od 20,7 odsto promila.

U razgovoru za portal Dnevno, iz te Opštine tvrde da je jedan od faktora konstantnog odliva stanovništva to što se posljednjih 20 godina u državi “sistemski radilo na stvaranju negativne ekonomske klime”, kako bi se sa, uslovno rečeno, “siromašnim građanima lakše manipulisalo zarad političkih interesa”.

Takve činjenice su, dodaju, poražavajuće.

“Opština Mojkovac se godinama susreće sa negativnom trendom migracije stanovništva. Kao glavni uzrok vidimo u nezaposlenosti. Mladi se sve teže osamostaljuju i odlučuju na zajednički život i brak, a mnogi odlaze ne samo u Podgoricu nego i u zemlje regiona, zbog zaposlenja, lakšeg života ili bolje zarade”, navodi se u njihovom odgovoru.

Sa druge strane, poručuju da, otkako je došla na vlast u Mojkovcu, nova lokalna samouprava posljednje dvije godine intezivno radi na stvaranju što bolje ekonomske klime i uslova za kvalitetniji život svih građana Mojkovca.

“Težimo da postanemo društvo koje je prijateljsko za mlade, da prepoznamo njihove prioritete i da im pomognemo da ih ostvare. Jasno je da se nijedna reforma ne može poboljšati bez novca. Budžet naše Opštine je u tom smislu ograničen, ali svakako uvećan u odnosu na prethodnu godinu”, ističu oni.

Iz Opštine Mojkovac cijene da izdvajaju ne tako mala novčana sredstva za podsticaj nataliteta, objašnjavajući da je i kroz Agrobudžet obijezbijeđen paket podrške za mlade registrovane poljoprivrednike.

“Kroz nekoliko projekata Opština pomaže i mladim preduzetnicima kako bi razvijali mala i srednja preduzeća. Cijeneći strateško opredeljenje Opštine da afirmiše mlade obrazovane pojedince, a posebno uzevši u obzir tešku socio‐ekonomsku situaciju u državi, Opština Mojkovac stipendiranjem najboljih studenata i studenata deficintarne klasifikacije dodatno pomaže poboljšanju uslova školovanja Mojkovčana. Sve ovo je samo početak, jer lokalnu samoupravu čeka, zaista, veliki posao kada je u pitanju stvaranje dobre i povoljne klime za mlade”, kazali su iz te lokalne samouprave.

Svjesni su, ističu, da je potrebno vremena i mnogo više zainteresovanosti države da bi se u svim opštinama stvorili “idealni uslovi” za o(p)stanak stanovništva u rodnim gradovima. Svjesnu su kažu i da mladi danas u koraku sa novim tehnologijama tragaju za poslovnim izazovima van države, jer im to, smatraju, donosi mnogo veće benefite. Stoga je, dodaju, neophodno krenuti sa korjenitim promjenama.

“Država je davno trebala da se pozabavi ljudskim resursima i to kroz vrednovanje najboljih. Međutim, to nije rađeno i zato danas imamo ovakav problem. Potreban je rast standarda, uvezivanje školskog i obrazovnog sistema sa tržištem rada, obračun sa korupcijom i kriminalom, od kojeg mladi bježe. Svi zajedno, država, lokalne uprave, društvo, NVO sektor, sistemski treba da budu uključeni u rešavanje problema odlaska mladih. Jer mladi su budućnost države, zato moramo zajednički raditi na njoj”, zaključuju iz te Opštine za Dnevno.me.

“Crna Gora se nije bavila populacionom politikom, niti je kreirala institucije koje tu politiku mogu kvalitetno sprovesti”

Nije Mojkovac jedina opština koju prati “loš glas” po odlivu i mortalitetu stanovnika. U stopu ga prate opštine Šavnik i Plužine, sa minimalnom razlikom. Kako pokazuju podaci- 20,1 odsto promila je procenat mortaliteta u šavničkoj, a 20 odsto u pivskoj opštini.

Prema riječima predsjednika Šavnika Jugoslava Jakića, ta opština dijeli demografsku sudbinu sjevernog a i cjelokupnog regiona, koja vuče korijene još iz perioda ranijih oblika državnog uređenja.

Mišljenja je da dubina demografske krize navodi na to da je Crna Gora u obavezi da definiše pravce populacione politike, sa ciljem da se transformiše u državu u kojoj se više rađa nego umire, kao i državu u koju se više dolazi nego odlazi.

“Crna Gora se nije bavila populacionom politikom, niti je kreirala institucije koje tu politiku mogu kvalitetno sprovesti. Umjesto brige za buduća kretanja stanovništva, naši donosioci odluka su se odlučili za vođenje politike kojima ozbiljni demografski problemi nijesu prioritet ili ih žele riješiti jednokratanim isplatama za novorođenu djecu. Nova populaciona politika mora biti usklađena sa praksom razvijenih demokratskih država”, tvrdi Jakić.

Jedan od ključnih problema je, kako navodi, nedostatak finansijske podrške koja se ogleda u nemogućnosti zapošljavanja, kao i manjku društvenog i kulturnog života, koji je mladima jako bitan.

Svjestan je da “crne brojke” zahtijevaju ozbiljnije analize na nivou države, te očekuje da u budućnosti ta opština dobije drugačiju migracionu sliku.

“Nesporno je da postoje migracioni trendovi mladih ka većim gradskim centrima, trendovi koje nije lako zaustaviti. Razlozi su možda i kompleksije prirode, koji zahtijevaju vjerovatno i ozbiljnije analize sa državnog nivoa, kako bi se barem zaustavio ili ublažio odlazak mladih. Moram istaći da postoje pozitivni nagovještaji koji se tiču odlaska mladih, tako da očekujemo da u budućem periodu imamo sasvim drugačiju migracionu sliku”, ističe Jakić.

Otežavajuća okolnost za Šavnik bila je, prema riječima Jakića, loša saradnja sa Vladom Crne Gore, odnosno resornim ministarstvima, pogotovo “potpuni izostanak komunikacije i neposvećenost rješavanju aktuelnih problema.”

Navodi i da sama Opština radi sve kako bi zadržala lokalno stanovništvo u svom gradu, pa osim podsticajnih mjera za oblast poljoprivrede, lokalna samouprava u kontinuitetu sprovodi i niz drugih mjera koje su usmjerene na mlade.

“Opština je finansirala ekskurziju za učenike devetih razreda, kao i za učenike završnih razreda srednje poljoprivredne škole. Početkom ove godine jedan broj mališana iz naše opštine pohađao je školu skijanja. Osnovani su novi sportski klubovi: streljački, atletski i šahovski, od strane JU „Centar za kulturu, sport i medije“. Posebno smo ponosni na naš Karate klub i njihove postignute rezultate. Ovo će svakako doprinijeti da djeca iz Šavnika imaju priliku da se u skladu sa svojim željama, posvete brojnim aktivnostima. Takođe, planiramo da obezbijedimo i besplatno ljetovanje za našu djecu, kako bi djeca iz Šavnika imala mogućnost da borave na moru i na taj način im obezbijedimo da na najljepši način provedu ljetnji raspust”, navodi Jakić.

Ističe da je u toku izgradnja omladinskog centra u Šavniku, čime bi stvorili i prostorne kapacitete koji će omogućiti realizaciju svih aktivnosti planiranih za mlade.

Prema njegovim riječima, fokus je stavljen na studente.

“Iz opštinskog budžeta studentima je obezbijeđeno subvencionisanje prevoza, kao i omogućen besplatan smještaj u studentskim domovima. Nastavili smo i dodjelu studentskih stipendija. Od ove školske godine stipendiramo i novoupisane učenike srednje poljoprivredne škole u Šavniku u mjesečnom iznosu od 100 eura”, kazao je Jakić i poručio da su u cilju mogućih sagledavanja i rješavanja problema otvorena dva naloga na društvenim mrežama, gdje građani osim svakodnevne informisanosti, mogu dati svoje komentare i kritike kako bi doprinijeli unapređenju rada lokalne uprave.

Foto: Pixabay

NIKŠIĆ PROGNOZA