Vrhovni sud Crne Gore potvrdio je da je Sindikat prosvjete Crne Gore organizovao pretprošle godine štrajk mimo zakona. Ovaj sud postupio je po tužbi Sindikata koji je tražio da se nižestepene presude kojima je potvrđeno da je štrajk bio mimo propisa ukinu i da se predmet vrati na ponovno odlučivanje. Sud je odbio reviziju i ocijenio da nije osnovana.
Sindikat prosvjete je pretprošle godine u februaru organizovao trodnevni štrajk, jer su nastavnici negodovali što im nijesu bile uvećane zarade za deset odsto, što je navodno bilo dogovoreno da će se realizovati sa prethodnim donosiocima odluka. Kada je uslijedio kompromis sa nadležnima, prekinut je štrajk, ali je resorno ministarstvo tužilo Sindikat prosvjete zbog nezakonito organizovanog štrajka iako su, kako je iz radničke organizacije navođeno, obećavali da neće biti sudskih postupaka zbog njihovog radikalnog poteza.
Dok su iz vlasti tada poručivali da nastavnici nemaju pravo na štrajk, jer po aktuelnoj Uredbi moraju da drže redovno časove, iz radničke organizacije su optuživali donosioce odluka za opstrukciju, jer nije donesen novi akt koji im dozvoljava da štrajkuju, te su ga na kraju sami donijeli, smatrajući nedopustivim da štrajkuju tako što će da drže redovno časove, u trajanju od 45 minuta. Osnovni sud u Podgorici donio je presudu u kojoj je ocijenjeno da je štrajk organizovan mimo zakona, a potom je potvrdio Viši sud u junu 2024. godine. Protiv te presude Sindikat je izjavio reviziju ,,zbog bitne povrede odredaba parničnog postupka i pogrešne primjene materijalnog prava, sa prijedlogom da se usvoji, nižestepene presude ukinu i predmet vrati na ponovno suđenje ili da se preinače odbijanjem tužbenog zahtjeva“. Vrhovni sud je odbio reviziju.
Presude jasne
– Po razmatranju spisa predmeta, ovaj sud je ispitao pobijanu presudu, u smislu odredbe čl. 401 Zakona o parničnom postupku, pa je odlučio da je revizija neosnovana. U postupku pred nižestepenim sudovima nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka… Nižestepene presude sadrže saglasne i jasne razloge o svim odlučnim činjenicama, zasnovane na pravilnoj ocjeni izvedenih dokaza, što isključuje postojanje nedostataka zbog kojih se ne bi mogle ispitati – navedeno je u presudi Vrhovnog suda.
U obrazloženju je istaknuto da je u postupku pred prvostepenim sudom utvrđeno da je Sindikat prosvjete 7. februara 2024. godine dostavio Ministarstvu prosvjete, nauke i inovacija odluku o stupanju u granski štrajk koju je potpisao predsjednik štrajkačkog odbora. Štrajk je počeo 19. februara, te je najavljeno da će trajati dok se ne ispuni zahtjev, odnosno dok se ne uvećaju nastavnicima zarade za deset odsto. Nastavnici su tada odlučili da štrajkuju tako što će biti u školama, te je štrajkački odbor donio akt o minimumu procesa rada, uz obrazloženje da taj novi propis nadležni neće da donesu godinama, već se pozivaju na aktuelnu uredbu po kojoj su profesori u obavezi da drže redovno časove.
Procedura
Vrhovni sud je u odluci istakao da je po Ustavu propisano da zaposleni imaju pravo na štrajk, te da se to pravo može ograničiti onima u vojsci, policiji, državnim organima i javnoj službi u cilju zaštite javnog interesa, u skladu sa zakonom. Ukazano je da prema Zakonu o štrajku predškolsko i osnovno obrazovanje su utvrđeni kao djelatnosti od javnog interesa, čiji bi prekid rada zbog prirode posla mogao da ugrozi život i zdravlje ljudi ili opšti interes građana, dok djelatnost srednjeg i visokog obrazovanja predstavlja djelatnost od javnog interesa ukoliko bi štrajk zbog dužine trajanja i obima mogao da poprimi takve razmjere da dovodi u pitanje realizaciju obrazovnog programa za tekuću školsku godinu, o čemu odluku donosi arbitražno vijeće. Istaknuto je da je uredba o minimumu procesa rada i načinu njegovog obezbjeđivanja u ustanovama javnog obrazovanja („Sl. list RCG“, br. 037/06 od 9. 6. 2006) propis koji je bio na snazi u vrijeme stupanja na snagu Zakona o štrajku, a ista se primjenjivala i u vrijeme donošenja odluke nastavnika da će da štrajkuju.
– Pravilan je zaključak nižestepenih sudova da je štrajk na osnovu predmetne odluke tuženog nezakonit – istaknuto je u odluci Vrhovnog suda.
Propusti
Ocijenjeno da je Sindikat nije imao ovlašćenja da donosi akt o minimumu procesa rada, jer je to propisana nadležnost drugih organa, već je bio dužan da poštuje označenu važeću uredbu o minimumu procesa rada i načinu njegovog obezbjeđivanja u ustanovama javnog obrazovanja.
– To što u rokovima propisanim važećim Zakonom o štrajku nije donijet novi akt o minimumu procesa rada iz čl. 23 istog ne podrazumijeva pravo tuženog da preuzme ulogu nadležnih organa za donošenje istog, niti da samostalno odredi minimum procesa radi sprovođenja granskog štrajka u oblasti obrazovanja protivno označenoj uredbi koja se po zakonu imala primijeniti. Revizijski navodi kojima se ukazuje da prema odredbama čl. 19, st. 1 tač. 11 i čl. 20 Zakona o štrajku u djelatnosti od javnog interesa spadaju predškolsko i osnovno obrazovanje, a srednje i visoko obrazovanje samo pod propisanim uslovima ne utiču na drugačije odlučivanje, jer se predmetni štrajk na osnovu sporne Odluke i Akta o minimumu procesa rada tuženog nesporno sprovodio i u ustanovama predškolskog i osnovnog obrazovanja.
Vrhovni sud navodi da primjena odredaba Zakona o štrajku i Uredbe o minimumu procesa rada i načinu njegovog obezbjeđivanja u ustanovama javnog obrazovanja nema za posljedicu povredu ustavnog prava na štrajk, jer zaposleni u istim nijesu onemogućeni da ostvaruju to pravo, ali se štrajk u djelatnostima od javnog interesa može organizovati isključivo u skladu sa propisom o minimumu procesa rada koji je u primjeni.
– Stoga se tuženi u reviziji neosnovano i van konteksta predmetnog slučaja poziva na Konvenciju MOR-a br.87 o sindikalnim slobodama i zaštiti sindikalnih prava, Konvenciju MOR-a br.98 o primjeni principa prava organizovanja i kolektivnog pregovaranja i Evropsku socijalnu povelju – zaključeno je u odluci Vrhovnog suda Crne Gore.
Foto: Arhiva/Vijesti
