Poslednjih nekoliko decenija sa različitih adresa, a naročito od strane zvaničnika i predstavnika vlasti, stizala su obećanja da će se preko razvojnih projekata, valorizacije prirodnih resursa i modernizacije sela zaustaviti odlazak mladih sa sjevera Crne Gore, pa samim tim i iz opštine Berane.
Međutim, brojni pokazatelji ukazuju da se radilo samo o deklarativnim zalaganjima i da su data obećanja ostala mrtvo slovo na papiru. O tome govori i anketa koju je nedavno sproveo civilni sektor u šest opština gdje je čak 94 odsto ispitanika koji pohađaju srednje škole kazalo da ne želi da ostane da živi na sjeveru države.
– Očigledno je da se studenti iz Berana i susjednih gradova nakon završenih fakulteta u drugim sredinama nerado vraćaju u mjesto svoga rođenja. Oni kad odu iz svog grada suoče se u većim centrima, sa boljim uslovima za život i obično ostaju tamo. Takođe, i oni koji se ne odlučuju da studiraju, zbog nedostatka poslova, u velikom broju odlaze iz Berana. Taj trend će se sigurno nastaviti, jer je anketa koja je nedavno sprovedena to i pokazala. Svi mladi su uglavnom odgovarali da žele da odu dalje, što svakako treba da opomene one koji vode računa o razvoju sjevera. Tim prije, jer mladi navode da nijesu sugurni da mogu solidno da žive na sjeveru – naveli su iz civilnog sektora.
Da je mladih sve manje u Beranama svjedoči i podatak da je tokom prošle godine u ovom gradu sklopljeno oko 150 brakaova.
– Sa žaljenjem se može konstaovati da se Berane, kao i većina gradova na sjeveru polako prazni. Na to ikazuje i činjenica da se iz godine u godinu smanjuje broj sklopljenih brakova. Izgleda da je ovo era „podgorizacije“ Crne Gore. Ovdje u maju imamo maturske šetnje kad cijeli grad izađe da gleda tu našu predivnu mladost. Međutim, poslije završene mature ta djeca odlaze iz Berana i rijetko ko se vrati. Sve to ne ulijeva nadu za neko bolje sjutra – izjavila je jedna od matičarki.
I na osnovu informacije o stanju u obrazovanju na području Berana da se zaključiti da je u ovoj opštini sve manje djece i omladine. Naime, evidentno je da je broj učenika na seoskom području desetkovan u odnosu na neka minula vremena, te da gradske osnovne i srednje škole upisuju sve manje đaka.
Da se radi o zaista zabrinjavajućim podacima ukazuje i demograf Miroslav Doderović koji ističe da nedostatak ekonomskih šansi sa visokom stopom nezaposlenosti podstiče iseljavanje sa sjevera.
– Prisustvo mladih na biroima pokazuje da društvo nema strateških investitora, ekonomskih i razvojnih modela koji bi mlade zaposlili. Zato država konačno mora preduzeti efikasne i dugoročne demografske mjere koje podrazumijevaju odvajanje značajnih finansijskih sredstava i jednu ozbiljnu strategiju koja bi uključila i nezaposlenost i mlade bračne parove i njihovo reproduktivno zdravlje i brigu o djeci – ističe Doderović.
Podsjetimo, iz Vlade su nedavno najavili da će razmatrati podsticajne mjere poput subvencija za zapošljavanje, grantova, podrške zanatskim i preduzetničkim zanimanjima, a za kapitalne projekte na sjeveru biće najvjerovatnije izdvojeno 22 miliona eura.
Od popisa do popisa manje deset hiljada žitelja
Podaci poslednjeg popisa ukazuju da je opština Berane, koja zahvata površinu od 554 metra kvadratnih, u poslednjoj deceniji bilježila drastičan pad broja stanovnika. Prema tim podacima iz 2023. godine beranska opštana imala je 24.645 žitelja, dok ih je 2011. bilo 35.452. Manji broj stanovnika zabilježen je i u samom gradskom jezgru, dok u pojedinim mjestima Vuča, Veliđe, Rujišta, Spalevići i Tmušiće živi svega po nekoliko žitelja. Iz civilnog sektora navode da ovakvi rezultati, s obzirom na sveukupni ekonomski i životni ambijent u Beranama, nijesu iznenađujući.
– Kad imate ugašenu privredu, slabu iskorišćenost prirodnih potencijala i niz drugih negativnih okolnosti onda se ne treba čuditi što je Berane od popisa do popisa izgubilo više od deset hiljada stanovnika – navode iz civilnog sektora.
foto: Dan
