Usvajanje nove Uredbe o diplomi Luča opravdano je u dijelu potrebe zaštite izvrsnosti, ali uslovljavanje njene dodjele odličnim uspjehom na eksternoj polumaturi ili maturi može biti prestrogo i dovesti do nepravde prema učenicima, ocijenili su iz Centra za građansko obrazovanje (CGO).
U toj nevladinoj organizaciji (NVO) smatraju da je usvajanje nove Vladine Uredbe o diplomi Luča opravdano u dijelu potrebe zaštite izvrsnosti koja je, kako su rekli, očigledno posljednju deceniju dovedena u pitanje neskladom između školskih ocjena i rezultata na eksternim provjerama znanja.
Oni su kazali da izvrsnost treba štititi, ali da obrazovni sistem ne smije kažnjavati djecu zbog ljudskih faktora koji su sastavni dio odrastanja i učenja.
Kako su naveli iz CGO-a, svrha te diplome je da je dobiju zaista izvrsni učenici, kao potvrdu kontinuiranog školskog uspjeha i izuzetnosti, odnosno priznanje onima koji su prvi među jednakima, polazeći od pretpostavke da su sve dobijene petice zaslužene.
“Uslovljavanje dodjele „Luče“ odličnim uspjehom na eksternoj polumaturi ili maturi može biti prestrogo i dovesti do nepravde prema učenicima koje obrazovni sistem treba da prepozna, podstakne i nagradi zbog dugogodišnjeg truda i talenta”, upozorili su iz te NVO.
Prema njihovim riječima, taj kriterijum je posebno problematičan za učenike osnovnih škola, dok je možda opravdaniji kod maturanata.
Iz CGO-a su naveli da odlični učenici nijesu imuni na stres, tremu i strah, kao i da je kod mlađeg uzrasta tož još izraženije.
“Jedan loš dan, zdravstveni problem ili psihološki pritisak mogu dovesti do slabijeg rezultata na ispitu, čime se višegodišnji rad i dosljedan uspjeh praktično poništavaju zbog nekoliko sati testiranja. Takav pristup nije pravičan niti pedagoški utemeljen, a „Luča“ mora biti simbol znanja, rada i izuzetnosti, ali i pravednosti”, naglasili su iz CGO-a.
Poseban problem je, kako su naveli, termin polaganja, koje se odvija usred školske godine, kada učenici paralelno pohađaju redovnu nastavu iz velikog broja predmeta (14), odgovaraju usmeno, pišu testove i kontrolne zadatke i usvajaju novo gradivo.
“U takvim okolnostima, priprema za eksternu provjeru znanja postaje dodatno opterećenje, što učenike izlaže prekomjernom pritisku u već zahtjevnom period”, ocijenili su iz CGO-a.
Kako su rekli, obim gradiva koji je potrebno obnoviti i sistematizovati izuzetno je velik, a učenici osnovnih škola sve predmete polažu u samo tri dana.
Takav tempo, dodali su iz CGO-a, ne ostavlja prostor da se znanje pokaže smireno i postepeno, već favorizuje učenike koji se bolje snalaze pod pritiskom, što ne mora značiti da posjeduju i više znanja.
“Kada jedan ispit dobije presudnu težinu, sistem postaje rigidan i zanemaruje niz važnih faktora, uključujući različite stilove učenja, psihološku spremnost djece, ali i neujednačene uslove pripreme. Istovremeno, teret odgovornosti se gotovo u potpunosti prebacuje na učenike, dok se manje govori o odgovornosti sistema, podršci nastavnika i kvalitetu procesa ocjenjivanja tokom školovanja”, kaže se u saopštenju.
U CGO-u smatraju da eksterna matura može biti važan korektiv, ali da ne smije biti jedini presudan uslov za najprestižnije priznanje u obrazovanju.
“Umjesto isključivog restriktivnog modela, potrebno je obezbijediti dodatnu podršku učenicima u pripremi za eksternu provjeru znanja, kao i razmotriti fleksibilnije modele vrednovanja koji uvažavaju kontinuitet rada, a ne samo učinak u jednom danu”, zaključili su iz te NVO.
Foto: CGO
