U crnogorskim zatvorima tokom 2025. godine oduzeto je 1.520 nedozvoljenih stvari i predmeta, registrovano je pet smrti, od čega dva suicida, protiv 14 službenika Uprave za izvršenje krivičnih sankcija (UIKS) pokrenuto je 12 disciplinskih postupaka, a sistem je godinu završio sa 1.372 zatvorenika i svega 480 zaposlenih, iako je sistematizovano 661 radno mjesto.
To se navodi u Izvještaju o radu i stanju u oblastima iz nadležnosti UIKS-a za 2025. godinu.
U dokumentu se konstatuje da broj izvršilaca “nije dovoljan da bi se realizovali zadaci UIKS-a iz nadležnosti izvršenja krivičnih sankcija”, kao ni obaveze iz pregovaračkog poglavlja 23, Strategije za izvršenje krivičnih sankcija i preporuka međunarodnih tijela.
“Tokom godine broj izvršilaca je varirao, radni odnos je prestao za 44 izvršioca, da bi na kraju izvještajne godine broj izvršilaca iznosio 480”, piše u Izvještaju. Na početku godine UIKS je imao 479 zaposlenih, a na kraju jednog više, dok je broj sistematizovanih radnih mjesta ostao 661.
U izvještaju se navodi i da je tokom 2025. pokrenuto “12 disciplinskih postpaka protiv 14 službenika UIKS-a zbog povrede službene dužnosti i to: tri postupka zbog lakše povrede službene dužnosti i devet postupaka zbog teže povrede službene dužnosti”.
ZATVORI PUNI, KADRA I DALJE NEMA
Dokument bilježi i da sistem nije uspio da obezbijedi nove zatvorske policajce preko Policijske akademije. Kako se navodi, raspisan je konkurs za upis 26 polaznika Obrazovnog programa zatvorski policajac/ka za školsku 2025/2026. godinu, ali nije bilo upisanih kandidata.
“Povodom navedenih konkursa, prijavilo se 235 kandidata… Međutim, kako je od ukupnog broja kandidata opšte i posebne uslove za prijem ispunilo njih 90 koji su i primljeni za Obrazovni program policaja/ka, to nije bilo kandidata za upis za Obrazovni programa zatvorski policajac/ka”, navodi se u izvještaju.
Istovremeno je rastao broj osoba lišenih slobode. Prema podacima iz izvještaja, na početku 2025. godine u UIKS-u je bilo 1.191 pritvoreno i osuđeno lice, a na kraju godine 1.372. Od tog broja, 651 je bilo osuđeno, a 721 pritvoreno lice.
“Prenatrpanost i dalje predstavljala problem u Istražnom zatvoru u Podgorici, zbog kontinuiranog rasta broja pritvorenika”, piše u dokumentu. U pokušaju da rastereti sistem, UIKS je, kako se navodi, proširio smještajne kapacitete u Zatvoru za kratke kazne Podgorica i Zatvoru Bijelo Polje za po 40 mjesta, odnosno ukupno za 80 mjesta za pritvorenike.
Službenici UIKS-a su, navodi se u Izvještaju, kroz redovnu proceduru pretresa zatvorenika i prostorija, obavili ukupno 1.366 pretresa, dok je na prijavnicama zatvorskog sistema obavljeno 74.477 pretresa lica koja su ulazila u UIKS po raznim osnovama.
“Prilikom izvršenih pretresa pronađeno je i oduzeto ukupno 1.520 stvari i predmeta čije držanje i upotreba nijesu dozvoljeni u zatvoru”, navodi se u izvještaju.
U tabeli koja prati taj dio dokumenta kao najčešće pronađene i oduzimane nedozvoljene stvari navedeni su: 1.241 tableta, 87 punjača za mobilne telefone, 75 mobilnih telefona, 23 improvizovana bodeža i 16 SIM kartica.
SREDSTVA PRINUDE I ŠTRAJKOVI GLAĐU
Izvještaj bilježi i disciplinske postupke protiv pritvorenih i osuđenih – “zbog nepoštovanja pravila ponašanja pokrenuto je 700 diciplinskih postupaka protiv zatvorenika i to: 314 protiv pritvorenih, a 386 osuđenih”, piše u dokumentu.
Dodaje se da je izrečeno 590 disciplinskih mjera, od čega 268 pritvorenim i 322 osuđenim osobama. Sredstva prinude, kako se navodi, upotrijebljena su u 11 slučajeva prema 11 zatvorenika.
“Sredstva prinude upotrebljavana su uglavnom zbog pružanja aktivnog ili pasivnog otpora, nepostupanja po usmenoj ili drugoj naredbi, sprečavanja napada na službenika UP, nasilničkog ponašanja”, navodi se u izvještaju.
Dokument registruje i 90 pojedinačnih slučajeva štrajka glađu, kao i 283 kolektivna štrajka glađu zatvorenika. U izvještaju piše da su razlozi za kolektivni štrajk bili “nezadovoljstvo uslovima pritvora – dužina trajanja pritvora i uslovi boravka”.
U Izvještaju piše da je od strane nadležnih sudova pravosnažnim sudskim odlukama uz kaznu zatvora upućeno i primljeno 47 osoba sa izrečenim mjerama bezbjednosti obaveznog liječenja zavisnika od alkohola – njih 15 i 32 zavisnika od psihoaktivnih supstanci.
U dijelu koji se odnosi na zdravstvenu zaštitu, u Izvještaju se navodi da je tokom 2025. godine bilo pet smrtnih slučajeva – od čega dva suicida. Registrovane su i 322 povrede pacijenata, 72 samopovrede i 4.288 dana bolničkog liječenja.
Kako piše u dokumentu, u UIKS-u je tokom godine obavljeno 19.500 opštih pregleda i 2.894 psihijatrijska pregleda, 2.103 pregleda van UIKS-a i 509 dijagnostičkih procedura van sistema.
U Izvještaju stoji da je broj pritvorenih i osuđenih osoba koji je bio na supstitucionoj terapiji u 2025. godini iznosio 213, od kojih je 201 osoba bila na terapiji buprenorfinom, dok je 12 lica bila na terapiji metadonom”, navodi se u izvještaju.
U dokumentu se konstatuje i da je program dobrovoljnog testiranja na hepatitis B, hepatitis C i HIV nastavljen i tokom 2025, te da je testirano 100 osoba, dok je “prisustvo hepatitisa potvrđeno kod 46 zatvorenika”.
UIKS u Izvještaju tvrdi i da je nastavio aktivnosti na resocijalizaciji i reintegraciji zatvorenika, kroz psihosocijalne programe, opismenjavanje, sportske i kulturne sadržaje, kao i pripremu za otpust.
“Sprovedene aktivnosti potvrđuju opredijeljenost UIKS-a da tretman zatvorenika razvija kao sveobuhvatan proces koji objedinjuje rad, edukaciju, podršku i pripremu za uspješniju reintegraciju u društvo”, piše u rezimeu izvještaja.
Ipak, kroz cijeli dokument provlači se isti problem – manjak ljudi u sistemu koji je pod sve većim opterećenjem. Zato UIKS u završnom dijelu, u prijedlogu mjera za unapređenje stanja, među prioritetima navodi “jačanje segmenta bezbjednosti”, “infrastrukturno unapređenje”, “kadrovsko unapređenje”, “unapređenje tretmana i reintegracije zatvorenika” i “jačanje sistema zdravstvene zaštite zatvorenika”.
foto: Luka Zeković/Vijesti
